Οι ΗΠΑ δεν κερδίζουν στην κούρσα με την Κίνα

Capital /Opinion The New York Times Παρασκευή, 20-Φεβ-2026  Γράφει ο Steven Rattner 

Πριν από λίγες εβδομάδες στη Νέα Υόρκη, σε ένα δείπνο που οργανώθηκε με θέμα το αμερικανικό εμπόριο, η συζήτηση στράφηκε γρήγορα στην Κίνα. Ειδικοί με άριστα προσόντα υιοθέτησαν αντίθετες θέσεις: Κάποιοι υποστήριξαν τις δυναμικές, επιθετικές θέσεις του προέδρου Τραμπ, ενώ άλλοι μία λιγότερο αντιπαραθετική, πιο συμβατική προσέγγιση. Δεν είμαι ειδικός στο εμπόριο, αλλά έχω κάνει επενδύσεις στην Κίνα εδώ και χρόνια και μόλις επέστρεψα από μια εβδομαδιαία επίσκεψη. Τελικά, συγκεντρώνοντας όσο θάρρος είχα, υποστήριξα ότι καμία από τις δύο προσεγγίσεις δεν θα λειτουργήσει. Η Κίνα είναι απλώς πολύ τρομερή ως αντίπαλος - καθώς και μια κρίσιμη δύναμη στη μεταποίηση - για να συγκρατηθεί με τη διπλωματία ή με μια επιθετική αλλαγή στην πολιτική μας.

Η μόνη πραγματική λύση είναι να βάλουμε σε τάξη τα του οίκου μας και να νικήσουμε την Κίνα στο δικό της παιχνίδι. Η ανάγκη να το κάνουμε αυτό αυξάνεται συνεχώς, επειδή οι κλυδωνισμοί από το πρώτο έτος της επιστροφής του Τραμπ στην εξουσία έχουν ήδη οδηγήσει την Αμερική να μείνει πίσω. Εκτός από τη μεταποίηση, η Κίνα απειλεί την υπεροχή της Αμερικής σε μια σειρά από ταχέως αναπτυσσόμενους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης και της ανάπτυξης φαρμάκων. Ενώ ο Τραμπ προσπάθησε να μειώσει τις δαπάνες μας σε σημαντικούς κυβερνητικούς τομείς, όπως η βασική έρευνα, η Κίνα τις έχει καταστήσει εθνικές προτεραιότητες. Η πρόοδος της Κίνας στην Τεχνητή Νοημοσύνη είναι εκπληκτική. Ενώ εξακολουθεί να υστερεί σε σχέση με τις ΗΠΑ όσον αφορά τα πρωτοποριακά τσιπ, η Κίνα διαθέτει σε αφθονία ένα άλλο βασικό συστατικό επιτυχίας: την ενέργεια. Έχει υπερδιπλάσια παραγωγική ικανότητα από εμάς και ορισμένα από τα κέντρα δεδομένων της πληρώνουν τα μισά από τα δικά μας για ενέργεια. Αυτό τη βοήθησε να αναπτύξει προϊόντα όπως το Manus, με εξαιρετική ταχύτητα. Ένας πράκτορας Τεχνητής Νοημοσύνης με απόδοση που ανταγωνίζεται αυτή του ChatGPT, πουλήθηκε στην Meta για περισσότερα από 2 δισ. δολ. λίγο μετά την επίσκεψή μου. Το ανθρώπινο κεφάλαιο είναι επίσης βασικό συστατικό της επιτυχίας της Κίνας. Συναντήθηκα με αμέτρητους νέους επιχειρηματίες των οποίων η ενέργεια και η εξυπνάδα ήταν τουλάχιστον εφάμιλλη με αυτή των ομολόγων τους στη Silicon Valley, συμπεριλαμβανομένου ενός δισεκατομμυριούχου που εξακολουθεί να κοιμάται στο γραφείο του. Παρά τους παλικαρισμούς του Τραμπ με τους δασμούς δεν κερδίζουμε τον εμπορικό πόλεμο. Ο ασιατικός κολοσσός συνεχίζει να λειτουργεί ως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο, με το εμπορικό του πλεόνασμα να φτάνει πέρυσι στο ρεκόρ των 1,2 τρισ. δολ.  Αυτό δείχνει ότι πολλά κινεζικά αγαθά απλώς διέρχονται από ενδιάμεσες χώρες πριν φτάσουν στις ακτές των ΗΠΑ. Με δασμούς ή όχι, όλοι χρειάζονται κινεζικά αγαθά. Σκεφτείτε τα αυτοκίνητα. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού μου, περιηγήθηκα στην Xiaomi, έναν κατασκευαστή τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού που ανακοίνωσε την είσοδό του στη βιομηχανία ηλεκτρικών οχημάτων μόλις πριν από πέντε χρόνια. Σε μια εκτεταμένη βιομηχανική εγκατάσταση σχεδόν απαλλαγμένη από ανθρώπους, ογκώδη μηχανικά πλάσματα που μοιάζουν με ρομποτικούς δεινόσαυρους έσπρωχναν αβίαστα πάνελ αλουμινίου στη θέση τους καθώς τα αυτοκίνητα κινούνταν κατά μήκος της γραμμής παραγωγής. Στο λόμπι ήταν ένα κίτρινο σπορ αυτοκίνητο που θα μπορούσε εύκολα να το περάσει κανείς για Porsche. Επισκέφτηκα επίσης μια εταιρεία ρομποτικής όπου συσκευές που έμοιαζαν με με πλαστικά παιδικά παιχνίδια έτρεχαν στο πάτωμα, δείχνοντας την πρόοδο της εταιρείας στην κατασκευή ανθρωποειδών που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τους ανθρώπους σε ορισμένες εργασίες. (Το 2024, η Κίνα εγκατέστησε σχεδόν εννέα φορές περισσότερα βιομηχανικά ρομπότ από τις ΗΠΑ). Μετά από μια επίσκεψη στη χώρα, ο διευθύνων σύμβουλος της Ford, Jim Farley, το περασμένο καλοκαίρι χαρακτήρισε την τεχνολογία των κινεζικών οχημάτων "πολύ ανώτερη" από τα αμερικανικά μοντέλα και περιέγραψε την πρόοδο της χώρας ως "το πιο ταπεινωτικό πράγμα που έχω δει ποτέ". Συμπτωματικά - ή όχι - η Ford σταμάτησε πρόσφατα την παραγωγή του ηλεκτρικού φορτηγού F-150 και προέβη σε μια τεράστια απομείωση 19,5 δισ. δολ. στις προσπάθειές της για ηλεκτρικά οχήματα. Έπειτα, υπάρχει η ανάπτυξη φαρμάκων. Μόλις πριν από λίγα χρόνια, η Κίνα αποκτούσε τις άδειες για πολλά από τα φαρμακευτικά της προϊόντα από εταιρείες του εξωτερικού. Τώρα δίνει περισσότερες άδειες σε άλλες χώρες απ' ό,τι αποκτά από αυτές και έχει ξεπεράσει τις ΗΠΑ στον αριθμό των κλινικών δοκιμών. Φυσικά, η Κίνα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις. Οι συνέπειες από την φούσκα των ακινήτων, που ακόμα ξεφουσκώνει, συνεχίζουν να δημιουργούν αναταράξεις στην οικονομία. Εν μέρει λόγω αυτού του γεγονότος οι καταναλωτές δεν έχουν ακόμα ανοίξει τα πορτοφόλια τους. Με την οικονομική επιβράδυνση η ανεργία των νέων αυξήθηκε στο 20% σχεδόν (και έχει υποχωρήσει μόνο ελαφρώς). Οι επενδύσεις έχουν μειωθεί. Αυτό φέρνει στην επιφάνεια το γεγονός ότι υπάρχουν δύο κινεζικές οικονομίες: μια υποτονική εγχώρια οικονομία και ο κολοσσός που κυριαρχεί στην παγκόσμια μεταποίηση, ενώ ταυτόχρονα η Κίνα σημειώνει εξαιρετική πρόοδο σε ταχέως αναπτυσσόμενους, τεχνολογικά προσανατολισμένους τομείς που εδώ και καιρό η Αμερική ήταν ο ηγέτης.  Η Κίνα έχει φτάσει σε αυτή την επιτυχία εν μέρει μέσω του μοντέλου του κρατικά κατευθυνόμενου καπιταλισμού. Όταν η κυβέρνηση συνειδητοποίησε ότι έχανε την κούρσα της Τεχνητής Νοημοσύνης ξεκαθάρισε ότι το να καλύψει τη διαφορά ήταν εθνική προτεραιότητα και υποστήριξε αυτή την προσπάθεια με χρήματα, κανονιστικές ελαφρύνσεις και την ανάπτυξη τεράστιων ενεργειακών υποδομών. Μπορούμε να δούμε ήδη τα αποτελέσματα. Ο ανταγωνισμός με την Κίνα θα είναι δύσκολος ακόμη και υπό τις καλύτερες συνθήκες. Σαφώς πρέπει να επανεξετάσουμε τη βιομηχανική μας πολιτική - τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να αξιοποιήσουμε τους κρατικούς μας πόρους για να υποστηρίξουμε στρατηγικά σημαντικές βιομηχανίες, που είναι η δική μας εκδοχή του κρατικά κατευθυνόμενου καπιταλισμού. Δυστυχώς, οι ασυνάρτητες πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ δημιουργούν ένα πραγματικά άσχημο πλαίσιο συνθηκών.  Καταρχάς, πρέπει να καταργηθούν οι περικοπές που έκανε ο Τραμπ στις επενδύσεις στην επιστήμη και σε άλλους τομείς. Και ενώ είμαι αρκετά επιφυλακτικός για το αν μια δημοκρατική κυβέρνηση έχει το δικαίωμα να επιλέγει ποιοι είναι οι νικητές, ταυτόχρονα δεν έχουμε πια την πολυτέλεια να εξοβελίζουμε την Ουάσινγκτον στο περιθώριο. Θα πρέπει λοιπόν να επικεντρωθούμε σε βιομηχανίες του μέλλοντος, πολλές από τις οποίες σχετίζονται με την τεχνολογία και να μετριάσουμε τη μεγάλη έμφαση που δίνει ο Τραμπ σε ξεπερασμένους τομείς της μεταποίησης. Για παράδειγμα, χάρη στον νόμο CHIPS και Science Act που ψηφίστηκε υπό τον πρόεδρο Τζο Μπάιντεν, τεράστια εργοστάσια ημιαγωγών βρίσκονται υπό κατασκευή στην Αριζόνα και αλλού. Η αναδιοργάνωση της κυβέρνησης υπερβαίνει τις δαπάνες. Μας λείπουν κρίσιμα ορυκτά, όχι επειδή είναι σπάνια, αλλά επειδή η εξασφάλιση αδειών για νέα ορυχεία και εγκαταστάσεις επεξεργασίας είναι τόσο δύσκολη. Σίγουρα μπορούμε να βρούμε έναν τρόπο να αναπτύξουμε τις μεταλλευτικές μας δυνατότητες χωρίς να θέσουμε σε κίνδυνο τα περιβαλλοντικά πρότυπα. Αυτό που πρέπει να μάθει ο Τραμπ - όπως και όλοι οι άλλοι - είναι ότι δεν πρόκειται να νικήσουμε την Κίνα επιβάλλοντας δασμούς ή προσπαθώντας να διαπραγματευτούμε εμπορικές συμφωνίες που η Κίνα πιθανότατα θα παραβιάσει. (Είναι σημαντικό επίσης ότι η ορθή βιομηχανική πολιτική δεν σημαίνει να αποκτά η κυβέρνηση μερίδια σε εταιρείες ή να απαιτεί δικαιώματα, όπως κάνει η κυβέρνηση Τραμπ.) Για να ξεπεράσουμε την Κίνα θα πρέπει να ξεκινήσουμε από εδώ, βάζοντας σε τάξη την οικονομία μας, μια πρόκληση που θα πρέπει επίσης να παρακινήσει τον Τραμπ να επανεξετάσει ένα μεγάλο μέρος των πολιτικών του.

Ο Steven Rattner είναι αρθρογράφος των New York Times Opinion. Διετέλεσε σύμβουλος του υπουργού Οικονομικών στην κυβέρνηση Ομπάμα.