Money Review, ΧΡΙΣΤΙΑΝΝΑ ΚΟΥΣΙΟΥ
Το δεύτερο και πιθανώς δυσκολότερο τεστ για τη Shein και την Temu έρχεται με τις επόμενες φάσεις της τελωνειακής μεταρρύθμισης της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Μετά τον προσωρινό δασμό των 3 ευρώ, που εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου, στο τραπέζι βρίσκεται και τέλος διαχείρισης έως 2 ευρώ για τις μικρές αποστολές από τρίτες χώρες, στο πλαίσιο πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που παραμένει υπό διαπραγμάτευση. Εφόσον υιοθετηθεί, η σταθερή επιβάρυνση ενός δέματος που φθάνει απευθείας στον καταναλωτή θα μπορούσε να φθάνει τα 5 ευρώ: 3 ευρώ προσωρινός δασμός και έως 2 ευρώ τέλος διαχείρισης. Η πρόταση προβλέπει αισθητά χαμηλότερη χρέωση, 0,50 ευρώ, για αποστολές που διακινούνται μέσω αποθήκης εντός της Ε.Ε., δημιουργώντας σαφές κίνητρο για τις μεγάλες πλατφόρμες να μεταφέρουν περισσότερο απόθεμα σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Το Συμβούλιο της Ε.Ε. έχει τοποθετήσει την εφαρμογή της νέας χρέωσης από τον Νοέμβριο του 2026, χωρίς να έχουν οριστικοποιηθεί ακόμη το ύψος, οι όροι και ο τρόπος είσπραξης. Η αρχική πρόταση προβλέπει ότι το τέλος θα βαρύνει την πλατφόρμα ή τον έμπορο, χωρίς να αποκλείεται η μετακύλισή του στην τελική τιμή.
Ο Νοέμβριος φέρνει και μια δεύτερη αλλαγή. Από την 1η Νοεμβρίου καθίσταται υποχρεωτική η αναγραφή αναγνωριστικών κωδικών προϊόντων στις δηλώσεις εισαγωγής χαμηλής αξίας. Για τη Shein, την Temu και τους πωλητές τους αυτό σημαίνει περισσότερα στοιχεία ανά προϊόν, μεγαλύτερη ιχνηλασιμότητα και μικρότερο περιθώριο για ασαφείς τελωνειακές δηλώσεις. Για τις αρχές, καλύτερη δυνατότητα εντοπισμού επικίνδυνων, παραποιημένων ή λανθασμένα δηλωμένων προϊόντων.
Το ιταλικό πάθημα
Το παράδειγμα της Ιταλίας δείχνει πόσο εύκολα μια εθνική χρέωση μπορεί να αλλάξει τη διαδρομή των εισαγωγών χωρίς να περιορίσει αντίστοιχα τη ζήτηση. Η Ρώμη θέσπισε από τις αρχές του 2026 εθνικό τέλος 2 ευρώ στα δέματα αξίας έως 150 ευρώ που έφθαναν απευθείας από χώρες εκτός Ε.Ε. Το υπουργείο Οικονομικών είχε υπολογίσει έσοδα 122,5 εκατ. ευρώ για το 2026 και 245 εκατ. ευρώ ετησίως για το 2027 και το 2028. Η αγορά αντέδρασε αλλάζοντας την πύλη εισόδου. Σύμφωνα με στοιχεία των ιταλικών τελωνειακών αρχών που επικαλούνται οι Financial Times, τα δέματα χαμηλής αξίας που έφθασαν απευθείας στην Ιταλία από τρίτες χώρες μειώθηκαν κατά 36% μεταξύ 1ης και 20ής Ιανουαρίου σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Τουλάχιστον 30 εμπορευματικές πτήσεις με προορισμό τη Μαλπένσα του Μιλάνου εκτράπηκαν προς τη Λιέγη, το Άμστερνταμ και τη Βουδαπέστη. Τα προϊόντα εκτελωνίζονταν σε άλλα κράτη-μέλη και στη συνέχεια μεταφέρονταν οδικώς στην Ιταλία, αξιοποιώντας την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Το τέλος, επομένως, δεν εξαφάνισε τις εισαγωγές. Περιόρισε τις απευθείας αφίξεις και μετέφερε αεροπορικό φορτίο, τελωνειακή δραστηριότητα και δουλειές logistics σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Υπό την πίεση του κλάδου των μεταφορών, η ιταλική κυβέρνηση οδηγήθηκε σε διαδοχικές αναβολές, επιχειρώντας να συντονίσει το μέτρο με το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Το μήνυμα προς τις Βρυξέλλες είναι σαφές: όσο υπάρχουν αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών, τα φορτία θα κατευθύνονται προς την οικονομικότερη πύλη εισόδου.
Το πλεονέκτημα των αποθηκών
Σε αυτή τη μετατόπιση προσαρμόζονται ήδη η Shein και η Temu. Μέχρι πρόσφατα, το μοντέλο τους στηριζόταν κυρίως σε εκατομμύρια μικρές αποστολές από την Κίνα. Το νέο μοντέλο προβλέπει μεγαλύτερες εισαγωγές φορτίων, εκτελωνισμό και αποθήκευση εντός της Ε.Ε., ώστε η τελική αποστολή να γίνεται ως ενδοευρωπαϊκή παράδοση. Η διαδικασία δεν απαλλάσσει τα προϊόντα από δασμούς ή ευρωπαϊκούς κανόνες. Μεταφέρει, όμως, τον εκτελωνισμό από το μεμονωμένο δέμα στο μεγάλο φορτίο. Αφού τα προϊόντα τεθούν σε ελεύθερη κυκλοφορία, μπορούν να μετακινηθούν μεταξύ κρατών-μελών χωρίς νέο τελωνειακό έλεγχο στα σύνορα.
Η Shein έχει ήδη δημιουργήσει τον μεγαλύτερο ευρωπαϊκό κόμβο logistics στο Βρότσλαβ της Πολωνίας. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας, το συγκρότημα μπορεί, σε πλήρη ανάπτυξη, να φθάσει συνολική αποθηκευτική επιφάνεια 740.000 τετραγωνικών μέτρων και να εξυπηρετεί περισσότερους από 100 εκατ. πελάτες στην Ευρώπη. Στα ευρωπαϊκά ηλεκτρονικά καταστήματά της επισημαίνει πλέον προϊόντα που αποστέλλονται από «EU Warehouse».
Η Temu ακολουθεί πιο αποκεντρωμένο μοντέλο, συνεργαζόμενη με τοπικούς εμπόρους, πωλητές και διεθνή δίκτυα logistics. Στο πλαίσιο της συμφωνίας της με την DHL έχει θέσει ως μακροπρόθεσμο στόχο έως και το 80% των ευρωπαϊκών πωλήσεών της να προέρχεται από το μοντέλο «local-to-local», δηλαδή από προϊόντα που βρίσκονται ήδη στην Ευρώπη ή κοντά στην αγορά του καταναλωτή. Πρόκειται για στόχο και όχι για σημερινό ποσοστό, αποτυπώνει όμως την κατεύθυνση της στρατηγικής της.
Η διατήρηση αποθέματος στην Ευρώπη αυξάνει το κόστος, αλλά ευνοεί τις εταιρείες με μεγάλη κλίμακα. Οι νέοι κανόνες μπορεί έτσι να αποδειχθούν βαρύτεροι για μικρούς ανεξάρτητους πωλητές απ’ ό,τι για τις ίδιες τις πλατφόρμες.
Τι έχει αλλάξει μετά το «τριευρο»
Από την 1η Ιουλίου 2026, τα εμπορεύματα αξίας έως 150 ευρώ που εισάγονται απευθείας από τρίτες χώρες επιβαρύνονται με προσωρινό δασμό 3 ευρώ. Το μέτρο θα ισχύει έως την 1η Ιουλίου 2028, όταν η ατέλεια θα καταργηθεί οριστικά και θα εφαρμοστούν οι κανονικοί δασμοί ανά κατηγορία προϊόντος. Η χρέωση δεν είναι πάντοτε 3 ευρώ ανά δέμα, καθώς επιβάλλεται σε κάθε διαφορετική δασμολογική κατηγορία που περιλαμβάνεται στη δήλωση εισαγωγής. Ετσι, πέντε ίδια T-shirts επιβαρύνονται συνολικά με 3 ευρώ, ενώ ένα T-shirt και ένα ρολόι με 6 ευρώ. Εάν προστεθεί και τέλος διαχείρισης 2 ευρώ, η δεύτερη παραγγελία θα μπορούσε να επιβαρυνθεί συνολικά με 8 ευρώ. Οι ακριβείς κανόνες υπολογισμού του τέλους δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.
Σχεδόν δύο μήνες μετά την εφαρμογή του μέτρου, δεν υπάρχουν ακόμη συγκεντρωτικά στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή τις ελληνικές τελωνειακές αρχές για τη μεταβολή του αριθμού των δεμάτων και τα έσοδα που έχουν εισπραχθεί. Ούτε η Shein ούτε η Temu δημοσιοποιούν μηνιαίες πωλήσεις ανά χώρα. Είναι, συνεπώς, πρόωρο να υποστηριχθεί είτε ότι οι παραγγελίες κατέρρευσαν είτε ότι το μέτρο δεν είχε αποτέλεσμα. Η πρώτη ορατή αλλαγή αφορά περισσότερο τη διαδρομή των προϊόντων: περισσότερες μαζικές εισαγωγές, μεγαλύτερη χρήση ευρωπαϊκών αποθηκών και ενσωμάτωση των χρεώσεων στην τελική τιμή.
Η ιδιαίτερα εκτεθειμένη Ελλάδα
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές αγορές με τη μεγαλύτερη διείσδυση κινεζικών marketplaces. Έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, με στοιχεία του Απριλίου 2026, έδειξε ότι σε Ελλάδα, Πορτογαλία και Ισπανία περισσότερο από το 70% των καταναλωτών είχε αγοράσει από κινεζική ηλεκτρονική πλατφόρμα, έναντι ποσοστού κάτω του 50% σε Γερμανία και Γαλλία.
Σχεδόν τα δύο τρίτα των παραγγελιών είχαν αξία έως 25 ευρώ και το 90% δεν ξεπερνούσε τα 50 ευρώ. Ενας στους πέντε καταναλωτές δήλωσε ότι πραγματοποιεί αγορές τουλάχιστον μία φορά τον μήνα. Σε παραγγελία 25 ευρώ, χρέωση 3 ευρώ αντιστοιχεί στο 12% της αξίας· στα 5 ευρώ, η επιβάρυνση φθάνει στο 20%.
Η μελέτη της ΕΣΕΕ «Made in China, Sold in Europe» υπολόγισε τις πωλήσεις της Shein και της Temu στην Ελλάδα το 2024 σε 627 εκατ. ευρώ, με βάση τα εισερχόμενα δέματα και μέση αξία παραγγελίας 25 ευρώ. Το ποσό αντιστοιχεί στο 20,9% μιας αγοράς ηλεκτρονικού εμπορίου περίπου 3 δισ. ευρώ. Με δεύτερη μεθοδολογία, βασισμένη στους ενεργούς χρήστες και στην ετήσια δαπάνη, η ίδια μελέτη κατέληξε σε 529 εκατ. ευρώ ή στο 17,63% της αγοράς. Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για εκτιμήσεις.
Τα 627 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν αριθμητικά σε περίπου 25 εκατ. παραγγελίες τον χρόνο, με μέση αξία 25 ευρώ. Τα έσοδα από τον νέο δασμό δεν μπορούν να υπολογιστούν με ακρίβεια, καθώς μέρος των προϊόντων μπορεί να φθάνει από ευρωπαϊκές αποθήκες.
Επιπλέον, η κατανάλωση στην Ελλάδα δεν σημαίνει ότι ο δασμός εισπράττεται από τα ελληνικά τελωνεία. Οπως διευκρινίζει η ΑΑΔΕ, όταν χρησιμοποιείται το σύστημα IOSS, η τελωνειακή οφειλή δημιουργείται στο κράτος-μέλος όπου υποβάλλεται η δήλωση εισαγωγής. Χωρίς IOSS, δημιουργείται κατά κανόνα στη χώρα τελικού προορισμού. Μέχρι σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί ιδιόκτητο κέντρο logistics της Shein ή της Temu στην Ελλάδα. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Ελληνες καταναλωτές εξυπηρετούνται αποκλειστικά με απευθείας αποστολές από την Κίνα, καθώς οι παραγγελίες μπορούν να αποστέλλονται από αποθήκες άλλων κρατών-μελών ή συνεργαζόμενα δίκτυα logistics.
Το τεστ του φθινοπώρου
Το 2025 εισήχθησαν στην Ε.Ε. σχεδόν 5,9 δισ. προϊόντα χαμηλής αξίας, όγκος που καθιστά αδύνατο να βασίζονται οι τελωνειακοί έλεγχοι αποκλειστικά στη φυσική εξέταση των δεμάτων. Η ευρωπαϊκή στρατηγική συνδυάζει πλέον οικονομικές επιβαρύνσεις, περισσότερα στοιχεία για κάθε προϊόν και μεγαλύτερη ευθύνη των πλατφορμών. Σε στοχευμένους ελέγχους του 2025, περισσότερο από το 60% των προϊόντων που εξετάστηκαν δεν πληρούσε τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Τα πρώτα ασφαλέστερα συμπεράσματα για την Ελλάδα θα μπορούν να εξαχθούν μετά το φθινόπωρο, όταν θα υπάρχουν στοιχεία για το τρίτο τρίμηνο, τη Black Friday και τις χριστουγεννιάτικες αγορές. Μέχρι τότε, το παράδειγμα της Ιταλίας δείχνει το βασικό πρόβλημα: οι χρεώσεις μπορούν να αλλάξουν την πύλη εισόδου ενός προϊόντος ταχύτερα απ’ ό,τι αλλάζουν τη συμπεριφορά του καταναλωτή. Η μάχη, συνεπώς, δεν περιορίζεται πλέον στο εάν ο Ευρωπαίος θα συνεχίσει να αγοράζει από τη Shein και την Temu. Μεταφέρεται στις αποθήκες, στα αεροδρόμια και στα τελωνεία που θα αποτελέσουν τις νέες πύλες εισόδου των κινεζικών προϊόντων στην ενιαία αγορά.
