Καθώς η Δύση εξετάζει την επιβράδυνση της τεχνητής νοημοσύνης, θα ακολουθήσει η Κίνα;

Το πιο ενδιαφέρον ερώτημα, όμως, δεν είναι αν θα ακούσει η Ουάσινγκτον, αλλά αν θα το κάνει το Πεκίνο, ιδίως από τη στιγμή που τα κινεζικά μοντέλα αιχμής αποδίδουν πλέον σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με τα αμερικανικά και τα υπόλοιπα δυτικά, ενώ προσφέρονται και ως εναλλακτικές λύσεις ανοικτού κώδικα και ανοικτών βαρών.

Ένα χάσμα που εξαφανίζεται

Η Κίνα τα τελευταία τρία χρόνια προσπαθεί να κλείσει ένα προβάδισμα που κάποτε έμοιαζε αγεφύρωτο. Ο Δείκτης ΤΝ 2026 του Πανεπιστημίου Στάνφορντ διαπίστωσε ότι η διαφορά απόδοσης μεταξύ των κορυφαίων αμερικανικών και κινεζικών μοντέλων μειώθηκε από πάνω από 1.300 μονάδες τον Μάιο του 2023 σε μόλις 39 μονάδες τον Μάρτιο του 2026, με το κορυφαίο αμερικανικό μοντέλο, το Claude Opus 4.6 της Anthropic, να προηγείται του κινεζικού Dola-Seed 2.0 μόλις κατά 2,7%.

Η Κίνα έχει επίσης ξεπεράσει τις ΗΠΑ σε αναφορές ερευνών για την ΤΝ, σε πατέντες και στην ανάπτυξη ρομποτικών εφαρμογών. Δεν είναι αυτό το πλαίσιο μέσα στο οποίο μια χώρα συνήθως δέχεται να επιβραδύνει. Αντί να περιμένει πρόσκληση για να συμμετάσχει σε μια δυτικά καθοδηγούμενη προσπάθεια ελέγχου του ρυθμού, η Κίνα έχει ήδη επενδύσει στη δημιουργία μιας εναλλακτικής δομής.

Στις αρχές Ιουλίου, το Πεκίνο εγκαινίασε στη Σαγκάη τον Παγκόσμιο Οργανισμό Συνεργασίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη, έναν φορέα του οποίου τα 29 ιδρυτικά μέλη περιλαμβάνουν τη Ρωσία και τη Βραζιλία, αλλά όχι τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ, σε μια κίνηση που, σύμφωνα με αναλυτές, αποσκοπεί συνειδητά στη δημιουργία μιας παράλληλης, υπό κινεζική ηγεσία, διαδρομής για την παγκόσμια διακυβέρνηση της ΤΝ. Ωστόσο, η Κίνα δεν έχει αποκόψει πλήρως τη συνεργασία με τη Δύση σε θέματα ασφάλειας.

Κινέζοι αξιωματούχοι έχουν υπογράψει τη Διακήρυξη του Μπλέτσλι, την πρώτη διεθνή συμφωνία για την ασφάλεια της ΤΝ, η οποία εγκρίθηκε από 28 χώρες και την ΕΕ στην πρώτη Σύνοδο Κορυφής για την Ασφάλεια της ΤΝ που φιλοξένησε το Ηνωμένο Βασίλειο τον Νοέμβριο του 2023. Έχουν επίσης συμμετάσχει σε διακυβερνητικούς διαλόγους με την Ουάσινγκτον για θέματα ασφάλειας και συνυπέγραψαν ψήφισμα του ΟΗΕ για την ασφάλεια της ΤΝ. Αυτή η συνεργασία, όμως, εξελίσσεται παράλληλα και όχι αντί της προσπάθειάς της να διαμορφώσει δικά της, ανεξάρτητα πρότυπα και συμμαχίες.

Εξ ορισμού ανοιχτή

Η δημόσια στάση της Κίνας, στο μεταξύ, κλίνει ξεκάθαρα υπέρ της ανοικτότητας και όχι του περιορισμού. Η κινεζική βιομηχανία ΤΝ ακολουθεί σταθερά μια προσέγγιση ανοικτού κώδικα και ανοικτής αρχιτεκτονικής, υποστηρίζοντας ότι αυτό ωφελεί την παγκόσμια ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Τα μοντέλα ανοικτού κώδικα και ανοικτών βαρών δημοσιοποιούνται ώστε οποιοσδήποτε να μπορεί να τα κατεβάσει, να τα εξετάσει και να τα προσαρμόσει, σε αντίθεση με τα κλειστά μοντέλα όπως το ChatGPT, στα οποία η πρόσβαση γίνεται μόνο μέσω της επί πληρωμή πλατφόρμας της ίδιας της εταιρείας. Σε τεχνικούς όρους, τα μοντέλα ανοικτών βαρών και ανοικτού κώδικα μοιάζουν με τη δημοσίευση μιας συνταγής στο σύνολό της, με όλα τα υλικά και τις δοσολογίες, ώστε ο καθένας να μπορεί να φτιάξει το ίδιο φαγητό μόνος του στο σπίτι.

Τα κλειστά μοντέλα, όπως το ChatGPT, θυμίζουν περισσότερο το να παραγγέλνεις το ίδιο πιάτο σε ένα εστιατόριο: μπορείς να απολαύσεις το αποτέλεσμα, αλλά η κουζίνα κρατά τη συνταγή για τον εαυτό της και μπορείς να το προμηθευτείς μόνο περνώντας από την πόρτα του συγκεκριμένου εστιατορίου. Ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, υποστήριξε παρόμοια ότι τα μοντέλα πρέπει να παραμένουν ανοιχτά.

Κατά την άποψή του, η ανοικτότητα ενισχύει την ασφάλεια αντί να την υπονομεύει, αφού εξωτερικοί ερευνητές μπορούν να ελέγχουν τα μοντέλα, να εντοπίζουν κενά και να αναπτύσσουν άμυνες. Ένας κόσμος με ένα και μόνο κυρίαρχο μοντέλο και ένα μοναδικό σημείο αποτυχίας, είπε, θα ήταν εξαιρετικά εύθραυστος. Η άποψη του Χουάνγκ έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Nvidia σχεδιάζει περίπου το 90% των εξειδικευμένων επεξεργαστών γραφικών, των γνωστών GPU, που χρησιμοποιούνται παγκοσμίως για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης.

Η απάντηση του Πεκίνου

Στο Παγκόσμιο Συνέδριο ΤΝ στη Σαγκάη, στις 17 Ιουλίου, ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ παρουσίασε τον Παγκόσμιο Οργανισμό Συνεργασίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη, έναν νέο διακυβερνητικό φορέα με έδρα την πόλη. Είκοσι εννέα χώρες υπέγραψαν το ιδρυτικό κείμενο, ανάμεσά τους η Ρωσία, το Καζακστάν, το Λάος, το Πακιστάν και η Ινδονησία, παρουσία του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, χωρίς όμως τη συμμετοχή καμίας μεγάλης δυτικής δημοκρατίας.

Ο Σι χαρακτήρισε τον οργανισμό «σημαντικό ορόσημο στην ιστορία της ανάπτυξης της ΤΝ» και υποσχέθηκε 5.000 ευκαιρίες κατάρτισης στην τεχνητή νοημοσύνη για τις αναπτυσσόμενες χώρες μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, παρουσιάζοντάς τον ως την απάντηση του Πεκίνου στο «κάλεσμα του Παγκόσμιου Νότου» για μεγαλύτερο λόγο στη διαμόρφωση των παγκόσμιων κανόνων για την ΤΝ. Στο ίδιο συνέδριο, ο Σι κάλεσε τις χώρες να αξιοποιήσουν αυτό που ονόμασε «ιστορική ευκαιρία» της ΤΝ ανοικτού κώδικα.

Για το Πεκίνο, ο νέος οργανισμός είναι κάτι παραπάνω από μια διπλωματική χειρονομία. Η Κίνα τοποθετεί την έδρα του στη Σαγκάη, τον στελεχώνει με προσωπικό από κινεζικά υπουργεία και ανοίγει την ιδρυτική συμμετοχή σε κράτη που βρίσκονται εκτός του υφιστάμενου, υπό δυτική ηγεσία, κύκλου συνόδων, ο οποίος μέχρι σήμερα έχει φιλοξενηθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νότια Κορέα, τη Γαλλία και την Ινδία. Στο εσωτερικό, η Κίνα εξακολουθεί να εφαρμόζει το δικό της, ξεχωριστό σύστημα ελέγχου.

Τα κινεζικά μοντέλα ΤΝ πρέπει να περάσουν από κρατικούς ελέγχους ασφάλειας και περιεχομένου πριν από τη διάθεσή τους, αν και οι κανόνες δεν καλύπτουν τις αλλαγές που γίνονται στη συνέχεια. Πολλά κινεζικά εργαστήρια, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, λόγω έλλειψης υπολογιστικής ισχύος για εκτεταμένη εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας, έχουν επικεντρωθεί αντί γι’ αυτό στην ενίσχυση της ακατέργαστης ισχύος των μοντέλων. Η Ουάσινγκτον, από την πλευρά της, φαίνεται επίσης αποφασισμένη να κυριαρχήσει στην κούρσα της ΤΝ.

Αποκλειστικό ρεπορτάζ του Reuters την περασμένη εβδομάδα αποκάλυψε ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, είχε δώσει οδηγίες στους Αμερικανούς διπλωμάτες, με τηλεγράφημα ημερομηνίας 16 Ιουλίου, να αντικρούουν τις συζητήσεις περί ενός αμερικανικού τεχνολογικού «διακόπτη ασφαλείας» και να απαντούν στα επιχειρήματα περί «κυριαρχίας στην ΤΝ» που κερδίζουν έδαφος στην Ευρώπη.

Στο τηλεγράφημα ζητείται από τους διπλωμάτες να προβάλλουν τα αμερικανικά προϊόντα ΤΝ ως τα καλύτερα διαθέσιμα εργαλεία και να παρουσιάζουν τις προσπάθειες δημιουργίας ανταγωνιστικών συστημάτων ΤΝ από το μηδέν ως σπατάλη χρόνου και πόρων.