Γιατί η Κίνα θα μπορούσε να είναι ο πραγματικός νικητής του πολέμου στο Ιράν

Στα "χαρτιά", η λογική φαίνεται αδιάτρητη: με τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου να εκτινάσσονται και τις αμερικανικές κυρώσεις στο ρωσικό αργό να έχουν εν μέρει χαλαρώσει, η Μόσχα είναι ένας σαφής ωφελημένος από τον πόλεμο στο Ιράν. Αντίθετα, η Κίνα βρίσκεται σε δύσκολη θέση, καθώς εξαρτάται από τις ροές πετρελαίου μέσω των πλέον κλειστών Στενών του Ορμούζ. Αυτή η ανάλυση φαίνεται εύλογη, αλλά αν την εξετάσει κανείς πιο προσεκτικά, αναδύεται μια πιο σύνθετη εικόνα. Ας ξεκινήσουμε με την ιδέα ότι οι αυξανόμενες τιμές πετρελαίου γεμίζουν γρήγορα τα κρατικά ταμεία της Ρωσίας. Περίπου 5 δισεκατομμύρια δολάρια τον μήνα, τα έκτακτα έσοδα από το πετρέλαιο λόγω του πολέμου δεν είναι παρά ένα προσωρινό "τσιρότο" για ένα δημοσιονομικό έλλειμμα που έφτασε τα 40 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο τον Ιανουάριο-Φεβρουάριο — περίπου το 90% του ετήσιου στόχου της Ρωσίας. Οι Ρώσοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής το γνωρίζουν καλά: το Κρεμλίνο ήδη σχεδιάζει μείωση κατά 10% στις "μη ευαίσθητες" δαπάνες, σε μια προσπάθεια να εξοικονομήσει έως και 25 δισεκατομμύρια δολάρια φέτος.

Η εικόνα ως προς τον όγκο δεν είναι πιο ενθαρρυντική. Μετά από περισσότερα από 12 χρόνια κυρώσεων, οι πετρελαϊκές υποδομές της Μόσχας φθίνουν, με μόλις 300.000 βαρέλια ημερησίως διαθέσιμης πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας — ποσότητα που δύσκολα επαρκεί για να αντισταθμίσει τα 10–15 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως που χάνονται από τις εξαγωγές του Κόλπου. Χωρίς καμία βεβαιότητα ότι ο πόλεμος θα παραταθεί, οι ρωσικές πετρελαϊκές εταιρείες είναι απίθανο να αυξήσουν τις επενδύσεις τους σύντομα. Οι επιθέσεις με drones της Ουκρανίας, που πλέον φτάνουν μέχρι και την Κασπία Θάλασσα, επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση.

Η περιορισμένη πλεονάζουσα ικανότητα της Ρωσίας βοηθά να τεθεί σε σωστή προοπτική η χαλάρωση των κυρώσεων από την Ουάσιγκτον στις πωλήσεις ρωσικού αργού προς την Ινδία. Η εξαίρεση διάρκειας 30 ημερών αφορά πετρέλαιο που έχει ήδη φορτωθεί σε δεξαμενόπλοια — περίπου 120 εκατομμύρια βαρέλια που παρέμεναν αδρανή στη θάλασσα, καθώς τα ινδικά διυλιστήρια φοβούνταν την παραβίαση των αμερικανικών κυρώσεων. Με άλλα λόγια, η Ουάσιγκτον δεν απελευθερώνει νέα ρωσική προσφορά πετρελαίου — απλώς δίνει το πράσινο φως σε συμφωνίες που η Ινδία είχε ήδη δρομολογήσει.

Για τη Μόσχα, η απώλεια πρόσβασης στον Αραβικό Κόλπο και στο Ιράν αποτελεί ένα ακόμη πλήγμα. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν θεωρηθεί βασικός ύποπτος για τη διευκόλυνση της παράκαμψης των κυρώσεων, ενώ το Ιράν αποτελεί εδώ και καιρό σημαντική αγορά για τις ρωσικές εταιρείες, ιδίως στους τομείς της άμυνας και της πυρηνικής ενέργειας. Η σύγκρουση έχει πλέον παγώσει την κατασκευή εμβληματικών ρωσικών έργων, όπως ο πυρηνικός σταθμός Μπουσέρ-2. Με τον Κόλπο και το Ιράν εκτός εξίσωσης, η εξάρτηση της Μόσχας από το Πεκίνο ενδέχεται να ενταθεί.

Για την Κίνα, οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ είναι αναμφίβολα επώδυνες. Ωστόσο, ταυτόχρονα επιβεβαιώνουν το στοίχημα του Πεκίνου στην ηλεκτροκίνηση και την ηλεκτροπαραγωγή. Η ηλεκτρική ενέργεια αντιστοιχεί στο 30% της ενεργειακής κατανάλωσης της Κίνας — περίπου 50% υψηλότερο ποσοστό από εκείνο των ΗΠΑ ή της Ευρώπης — γεγονός που την καθιστά καλύτερα θωρακισμένη απέναντι στην άνοδο των παγκόσμιων τιμών πετρελαίου. Ο πόλεμος στο Ιράν ενισχύει επίσης τη δυναμική της παγκόσμιας ενεργειακής μετάβασης — και οι κινεζικές εταιρείες παράγουν περίπου το 70% των παγκόσμιων προμηθειών καθαρής τεχνολογίας.

Κοιτάζοντας μπροστά, η σύγκρουση στο Ιράν θα μπορούσε να προσφέρει στην Κίνα χρήσιμη διαπραγματευτική ισχύ. Πολλοί από τους πυραύλους, τα μαχητικά αεροσκάφη και άλλα οπλικά συστήματα που χρειάζεται η Αμερική για την πολεμική της προσπάθεια βασίζονται σε κρίσιμα ορυκτά που κατασκευάζονται στην Κίνα, ιδίως στις σπάνιες γαίες — από τις οποίες οι ΗΠΑ διαθέτουν αποθέματα μόλις περίπου δύο μηνών. Όταν ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μεταβεί στο Πεκίνο για διαπραγματεύσεις σχετικά με δασμούς τους επόμενους μήνες, οι Κινέζοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ενδέχεται να προσέλθουν στο τραπέζι με έναν άσο στο μανίκι.

Εν τω μεταξύ, οι πρώτες αναφορές υποδηλώνουν ότι το Ιράν θα μπορούσε να επιτρέψει σε ορισμένα δεξαμενόπλοια να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, με έναν κινεζικό όρο: οι αποστολές θα πρέπει να τιμολογούνται σε ρενμίνμπι, κάτι που θα έπληττε την κυριαρχία του αμερικανικού δολαρίου στο εμπόριο ενέργειας. Ακόμη κι αν μόνο ένα μέρος των συναλλαγών αλλάξει νόμισμα, η ειρωνεία θα είναι έντονη: ένας πόλεμος που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ θα συμβάλει στην κανονικοποίηση των ενεργειακών συναλλαγών εκτός δολαρίου, επιτυγχάνοντας εκεί όπου χρόνια κινεζικής διπλωματίας δεν τα κατάφεραν.

Τέλος, αξίζει να στραφεί η προσοχή και στις συνέπειες της σύγκρουσης, ιδίως στην ανοικοδόμηση των χωρών του Κόλπου που επλήγησαν από ιρανικά drones και πυραύλους. Εδώ, το Πεκίνο βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση για να κινηθεί γρήγορα. Αξιοποιώντας την εμπειρία της Πρωτοβουλίας "Ζώνη και Δρόμος", οι κινεζικές εταιρείες θα τοποθετηθούν γρήγορα ως εταίροι, παρέχοντας χρηματοδότηση, χάλυβα και γερανούς για την ανακατασκευή λιμένων, ενεργειακών εγκαταστάσεων και μονάδων αφαλάτωσης.

Πέρα από τους τίτλους, η ισορροπία των ωφελειών μεταξύ Ρωσίας και Κίνας από τον πόλεμο στο Ιράν φαίνεται αρκετά διαφορετική. Η πετρελαϊκή "έκρηξη" της Μόσχας μπορεί να εντυπωσιάζει σε έναν πίνακα υπολογισμών, αλλά δεν θα λύσει το δημοσιονομικό πονοκέφαλο του Κρεμλίνου. Ο πόνος της Κίνας από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είναι πραγματικός, όμως το Πεκίνο αναδεικνύεται με επιβεβαιωμένη στρατηγική στην καθαρή τεχνολογία, ισχυρότερα διαπραγματευτικά χαρτιά απέναντι στις ΗΠΑ και παρουσία στον μεταπολεμικό Κόλπο. Οι συγκρούσεις σχεδόν πάντα αναδιαμορφώνουν την παγκόσμια τάξη — αλλά σπάνια με τους τρόπους που είχαν σχεδιάσει οι αρχιτέκτονές τους.

Διαβάστε το άρθρο στην αρχική του δημοσίευση εδώ.

Επιμέλεια - Απόδοση: Νικόλας Σαπουντζόγλου