Καθημερινή, 30.09.2026
Χρηματοδοτήσεις, ακαδημαϊκοί και απόρρητες τεχνολογίες: Η MI5 προειδοποιεί ότι κινεζικό δίκτυο στόχευσε βρετανική έρευνα αιχμής.
Χρηματοδοτήσεις σε πανεπιστήμια, ερευνητές που φέρεται να λειτουργούσαν υπό κάλυψη και τεχνολογίες αιχμής με πιθανή κατασκοπευτική χρήση. Η MI5 προχώρησε σε δημόσια προειδοποίηση για κατασκοπεία, υποστηρίζοντας ότι η κινεζική υπηρεσία πληροφοριών χρησιμοποίησε έναν οργανισμό-βιτρίνα για να χρηματοδοτεί Βρετανούς ακαδημαϊκούς και να αποκτά πρόσβαση σε κρίσιμη τεχνολογική έρευνα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το Ινστιτούτο Ερευνας Γενικής Τεχνολογίας της Κίνας (CGTRI). Η βρετανική υπηρεσία εσωτερικής ασφάλειας καλεί πλέον πανεπιστήμια, ερευνητές και ακαδημαϊκούς να διακόψουν κάθε συνεργασία μαζί του, εκτιμώντας ότι συνιστά «σημαντική απειλή». Σύμφωνα με τον Guardian, ο οργανισμός έχει προσφέρει χρηματοδότηση σε 100 ή περισσότερους ακαδημαϊκούς σε σειρά βρετανικών πανεπιστημίων, αποκτώντας ως αντάλλαγμα πρόσβαση στην έρευνά τους. Η MI5 υποστηρίζει ότι μέρος αυτού του υλικού κατέληγε στην κινεζική υπηρεσία πληροφοριών και το υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας (MSS).
AI, κυβερνοασφάλεια και «κρυμμένα» μηνύματα σε εικόνες
Οι τομείς που φέρονται να βρέθηκαν στο στόχαστρο κάθε άλλο παρά τυχαίοι ήταν. Περιελάμβαναν τεχνητή νοημοσύνη, κυβερνοασφάλεια, συγκαλυμμένες επικοινωνίες, αλλά και τη λεγόμενη στεγανογραφία – τεχνική με την οποία δεδομένα ή μηνύματα μπορούν να κρυφτούν μέσα σε ψηφιακές εικόνες.
Η MI5 εκτιμά ότι διαθέτει σαφείς ενδείξεις πως ευαίσθητες πληροφορίες μεταφέρθηκαν προς τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών. Σύμφωνα με τον Guardian, ορισμένοι ακαδημαϊκοί που εργάζονταν στη Βρετανία δεν λάμβαναν μόνο ερευνητική χρηματοδότηση από την κινεζική πλευρά αλλά και τιμητικές διακρίσεις.
Η προειδοποίηση έχει ξεχωριστή σημασία καθώς, όπως σημειώνει ο Guardian, διαδοχικές βρετανικές κυβερνήσεις είχαν επί χρόνια ενθαρρύνει τις κινεζικές επενδύσεις και την ακαδημαϊκή συνεργασία.
«Να βελτιωθούν οι δυνατότητες κατασκοπείας»
Η MI5 πλέον δηλώνει δημοσίως ότι θεωρεί το CGTRI όχημα της κινεζικής υπηρεσίας κρατικής ασφάλειας. «Η MI5 έχει διαπιστώσει ότι ο πρωταρχικός σκοπός του CGTRI είναι να χρηματοδοτεί ακαδημαϊκή έρευνα που βελτιώνει άμεσα τις τεχνικές δυνατότητες του υπουργείου Κρατικής Ασφάλειας για κατασκοπεία», αναφέρεται στην προειδοποίηση.
Η υπηρεσία αναγνωρίζει, πάντως, ότι πολλά πανεπιστήμια και ακαδημαϊκοί μπορεί μέχρι σήμερα να συνεργάζονταν καλόπιστα με τον οργανισμό, καθώς οι δεσμοί του με το υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας ήταν συγκαλυμμένοι. Τώρα τους καλεί να επανεξετάσουν άμεσα κάθε υφιστάμενη ή σχεδιαζόμενη συνεργασία και, όταν συνεργάζονται με κινεζικά ιδρύματα, να ερευνούν ποια είναι η τελική πηγή της χρηματοδότησης.
Η προειδοποίηση για ποινικές διώξεις
Η ανακοίνωση της MI5 δεν περιορίζεται σε συστάσεις. Περιλαμβάνει σαφή προειδοποίηση για «πιθανές ποινικές συνέπειες», έπειτα από διαβούλευση με την εισαγγελική υπηρεσία. Η MI5 επισημαίνει ότι από τη στιγμή που οι στενοί δεσμοί του CGTRI με το MSS έχουν πλέον δημοσιοποιηθεί, πανεπιστήμια και ερευνητές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τον Νόμο περί Εθνικής Ασφάλειας του 2023.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο άρθρο 3, το οποίο αφορά την παροχή βοήθειας σε ξένη υπηρεσία πληροφοριών, και στο άρθρο 17, σχετικά με την απόκτηση υλικού οφέλους από ξένη υπηρεσία πληροφοριών.
Οι «ερευνητές» που ήταν πράκτορες
Μία από τις υποθέσεις που περιγράφει ο Guardian μοιάζει να έχει βγει από κατασκοπευτικό μυθιστόρημα. Σύμφωνα με πληροφορίες, σε περιστατικό που εντόπισε η MI5, Κινέζοι αξιωματικοί πληροφοριών φέρεται να παρουσιάστηκαν ως ερευνητές σε βρετανικό πανεπιστήμιο, διευκολύνοντας έτσι τη μεταφορά υλικού που θα μπορούσε να έχει αξία για το Πεκίνο.
Σε άλλη περίπτωση, οι κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών φέρεται να απέκτησαν πρόσβαση σε προηγμένη βρετανική έρευνα σχετικά με το scraping των social media – μαζική αναζήτηση, συλλογή και διατήρηση χρήσιμων πληροφοριών από πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Η προειδοποίηση της MI5 εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια των βρετανικών αρχών να θωρακίσουν τα πανεπιστήμια από ξένη παρέμβαση. Τον Φεβρουάριο, περισσότερα από 70 βρετανικά πανεπιστήμια είχαν συμμετάσχει σε ενημέρωση της MI5 και του Εθνικού Κέντρου Κυβερνοασφάλειας για τις μεθόδους ξένης παρέμβασης στην έρευνα και τη διδασκαλία.
«Να τερματιστούν όλες οι συμφωνίες»
Ο Βρετανός υπουργός Ασφάλειας Νταν Τζάρβις κάλεσε τα πανεπιστήμια να διακόψουν τους δεσμούς τους με το CGTRI. Οπως δήλωσε, η προειδοποίηση αποκαλύπτει απόπειρες των κινεζικών υπηρεσιών «να επωφεληθούν κρυφά από την τεχνογνωσία και την έρευνα των ακαδημαϊκών μας», υπονομεύοντας, κατά τη βρετανική κυβέρνηση, την εθνική ασφάλεια της χώρας και των συμμάχων της.
Ο Τζάρβις ανέφερε ότι έχει στείλει επιστολή σε όλους τους πρυτάνεις, ζητώντας να βοηθήσουν το προσωπικό τους να τερματίσει κάθε συμφωνία με τον συγκεκριμένο οργανισμό. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι διεθνείς συνεργασίες παραμένουν ζωτικής σημασίας για τα βρετανικά πανεπιστήμια, αλλά η κυβέρνηση θα χρησιμοποιήσει, όπως είπε, «την πλήρη ισχύ του νόμου» απέναντι σε δραστηριότητες που θεωρεί επιβλαβείς.
Τι απαντούν τα βρετανικά πανεπιστήμια
Η Ενωση Βρετανικών Πανεπιστημίων, που εκπροσωπεί 142 ιδρύματα, δήλωσε ότι τα πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν με ιδιαίτερη σοβαρότητα τις υποχρεώσεις τους σχετικά με την ασφάλεια της έρευνας και την εθνική ασφάλεια. Η διευθύνουσα σύμβουλος, Βίβιεν Στερν, τόνισε ότι τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικές επενδύσεις σε διαδικασίες ελέγχου, αξιολόγησης κινδύνων και προστασίας της έρευνας, χωρίς να εγκαταλείπεται η διεθνής συνεργασία.
Η κινεζική πρεσβεία δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημα του Guardian για σχόλιο.
Με πληροφορίες από Guardian
