Ανιχνεύσεις, September 8, 2026, Ιδιαίτερη Ανταπόκριση
Η τριμερής σύνοδος Ελλάδας, Αιγύπτου και Κύπρου στο Ελ Αλαμέιν, στις 8 Σεπτεμβρίου, επιχείρησε να δώσει περισσότερο πρακτικό περιεχόμενο σε έναν μηχανισμό συνεργασίας που λειτουργεί πλέον για περισσότερο από μία δεκαετία.
Οι Κυριάκος Μητσοτάκης, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι και Νίκος Χριστοδουλίδης δεν περιορίστηκαν στην ανταλλαγή απόψεων για τις περιφερειακές κρίσεις, αλλά έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στην επιτάχυνση κοινών έργων στους τομείς της ενέργειας, των επενδύσεων και των υποδομών, καθώς και στη διεύρυνση της συνεργασίας σε ασφάλεια, μετανάστευση και νέες τεχνολογίες.
Το μήνυμα που επιχείρησε να εκπέμψει η Σύνοδος ήταν ότι ο άξονας Αθήνας-Λευκωσίας-Καΐρου περνά σταδιακά από τη φάση της πολιτικής συνεννόησης σε εκείνη της λειτουργικής διασύνδεσης. Ο Σίσι χαρακτήρισε μάλιστα την τριμερή «πρότυπο» περιφερειακής στρατηγικής συνεργασίας, στηριγμένο στον αμοιβαίο σεβασμό, το κοινό όφελος και το διεθνές δίκαιο.
Το GREGY στην κορυφή της ατζέντας
Κεντρική θέση στις συνομιλίες κατέλαβε η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου, GREGY. Το σχέδιο αντιμετωπίζεται πλέον από Αθήνα και Κάιρο όχι απλώς ως διμερές ενεργειακό έργο, αλλά ως κρίκος μιας ευρύτερης ενεργειακής αρχιτεκτονικής που μπορεί να συνδέσει τη Βόρεια Αφρική και την Ανατολική Μεσόγειο με την ευρωπαϊκή αγορά.
Ο Αιγύπτιος Πρόεδρος χαρακτήρισε το GREGY «σημείο καμπής» για την περιφερειακή ολοκλήρωση στον τομέα της καθαρής ενέργειας, καθώς η αιγυπτιακή ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές θα μπορεί να διοχετεύεται μέσω Ελλάδας προς την Ευρώπη. Στη διμερή συνάντηση Σίσι-Μητσοτάκη εξετάστηκε ειδικά η πρόοδος του έργου, με τις δύο πλευρές να το συνδέουν ευθέως με την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.
Η σημασία του σχεδίου υπερβαίνει την εμπορική διάσταση. Εφόσον υλοποιηθεί, η Ελλάδα ενισχύεται ως νότια ενεργειακή πύλη της ΕΕ, ενώ η Αίγυπτος αποκτά πρόσθετη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά για την πράσινη ηλεκτρική ενέργεια που φιλοδοξεί να παράγει σε μεγάλη κλίμακα.
Κυπριακό φυσικό αέριο μέσω Αιγύπτου
Ο δεύτερος ενεργειακός πυλώνας αφορά την Κύπρο. Η Σύνοδος επιβεβαίωσε την κατεύθυνση μεταφοράς κυπριακού φυσικού αερίου προς τις υφιστάμενες αιγυπτιακές υποδομές, με προοπτική επεξεργασίας και επανεξαγωγής του προς τις ευρωπαϊκές και διεθνείς αγορές.
Ο ίδιος ο Σίσι συνέδεσε ευθέως τη συνεργασία αυτή με την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και με συγκεκριμένο οικονομικό όφελος για τις τρεις χώρες. Η Λευκωσία προωθεί ήδη την αξιοποίηση των κοιτασμάτων της μέσω Αιγύπτου, με το κοίτασμα Cronos να προορίζεται να συνδεθεί με τις εγκαταστάσεις της Damietta, ενώ οι διακρατικές συμφωνίες έχουν ανοίξει δρόμο και για το κοίτασμα Aphrodite.
Διαμορφώνεται έτσι ένα συμπληρωματικό σχήμα: αιγυπτιακή πράσινη ηλεκτρική ενέργεια προς την Ευρώπη μέσω Ελλάδας και κυπριακό φυσικό αέριο προς τις αγορές μέσω Αιγύπτου. Πρόκειται ίσως για το σημαντικότερο πρακτικό στοιχείο της τριμερούς, επειδή μετατρέπει τη γεωγραφική εγγύτητα των τριών χωρών σε κοινή ενεργειακή υποδομή.
Από την ενέργεια στις επενδύσεις
Οι τρεις ηγέτες επιχείρησαν παράλληλα να διευρύνουν το οικονομικό σκέλος της συνεργασίας. Συζητήθηκαν επενδύσεις σε τεχνολογία πληροφοριών, τουρισμό, βιομηχανία, υγεία, εκπαίδευση και κατασκευές, με ιδιαίτερη αναφορά στην κινητοποίηση του ιδιωτικού τομέα και των εμπορικών και βιομηχανικών επιμελητηρίων.
Στη συνάντηση Μητσοτάκη-Σίσι προστέθηκαν οι μεταφορές, οι τηλεπικοινωνίες, οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και η επιχειρηματικότητα. Συζητήθηκε επίσης η κινητικότητα αιγυπτιακού εργατικού δυναμικού προς Ελλάδα και Κύπρο, στοιχείο που δείχνει ότι η συνεργασία επιχειρεί να αποκτήσει και σαφέστερη οικονομική και κοινωνική διάσταση.
Ασφάλεια και άμυνα ως τρίτος πυλώνας
Ιδιαίτερη σημασία είχε η σαφής αναφορά του Σίσι ότι η τριμερής συνεργασία δεν περιορίζεται στην πολιτική, την οικονομία και τον πολιτισμό, αλλά περιλαμβάνει πλέον συντονισμό σε θέματα ασφάλειας και άμυνας. Στο κοινό πεδίο εντάσσονται η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα και η παράτυπη μετανάστευση.
Η αναφορά αυτή αποκτά πρόσθετο βάρος λόγω της ταυτόχρονης διεξαγωγής στο Ελ Αλαμέιν της διεθνούς έκθεσης αεροπορίας και διαστήματος.
Δεν σηματοδοτεί τη δημιουργία στρατιωτικής συμμαχίας, αλλά δείχνει ότι οι τρεις χώρες επιδιώκουν να εντάξουν την αμυντική συνεργασία στη συνολική στρατηγική τους σχέση.
Περιφερειακή συνεργασία πέρα από την τριμερή
Το σημαντικότερο ίσως πολιτικό στοιχείο είναι ότι η τριμερής παρουσιάστηκε όχι ως κλειστό μέτωπο, αλλά ως πλατφόρμα περιφερειακής σταθερότητας. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία μεταβάλλονται οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στη Σύνοδο εξετάστηκαν η Γάζα και το Παλαιστινιακό, η Λιβύη, η Συρία, το Σουδάν, το Κέρας της Αφρικής και η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα. Για τη Λιβύη υποστηρίχθηκε μια λιβυκή πολιτική διαδικασία που θα οδηγήσει σε προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές και στην αποχώρηση ξένων δυνάμεων και μισθοφόρων. Για τη Συρία καταγράφηκε κοινή θέση υπέρ της εδαφικής ακεραιότητας και κατά οποιασδήποτε απόπειρας διαμελισμού της χώρας.
Παράλληλα, Αθήνα και Λευκωσία επανέλαβαν την υποστήριξή τους προς την Αίγυπτο στο ζήτημα των υδάτων του Νείλου, με τους τρεις ηγέτες να επικαλούνται τις αρχές του διεθνούς δικαίου, την αποφυγή πρόκλησης βλάβης, την προηγούμενη ενημέρωση και την απόρριψη μονομερών ενεργειών.
Μια γέφυρα Αιγύπτου-Ευρωπαϊκής Ένωσης
Σημαντική είναι και η ευρωπαϊκή διάσταση της συνόδου. Οι τρεις ηγέτες αναφέρθηκαν θετικά στην εξέλιξη της στρατηγικής και συνολικής εταιρικής σχέσης Αιγύπτου-ΕΕ. Ελλάδα και Κύπρος, ως κράτη-μέλη της Ένωσης, μπορούν συνεπώς να λειτουργήσουν ως πολιτικοί και οικονομικοί σύνδεσμοι του Καΐρου με την Ευρώπη, ενώ η Αίγυπτος αποτελεί για τις δύο χώρες βασικό εταίρο προς τον αραβικό κόσμο και την Αφρική.
Αυτό προσδίδει στην τριμερή έναν χαρακτήρα ευρύτερο από εκείνον μιας συνεργασίας τριών κρατών. Το σχήμα μπορεί να λειτουργήσει ως διάδρομος Ευρώπης-Ανατολικής Μεσογείου-Βόρειας Αφρικής, με πυλώνες την ενέργεια, τις μεταφορές, την ασφάλεια και τις επενδύσεις.
